Je ziet ze steeds vaker: gothics of goths. Opzichtig in zwart geklede vleermuizen die schichtig het daglicht trotseren, achtervolgd door de meewarige blikken van voorbijgangers. Het zal je kind maar wezen... Maar gothic begint een beetje een rage te worden. De Nederlandse band Within Temptation haalde de Top 40 en bands als Evanescence en After Forever krijgen een steeds grotere schare fans. Tijd dus voor wat achtergronden en voor het antwoord op de vraag die elke leek op de lippen brandt: `Drinken ze werkelijk bloed?`

Gothic is een subcultuur die qua stijl en gevoel teruggrijpt naar de Middeleeuwen en de Romantiek. Goths houden van duisternis en hogere sferen. Ze willen zich onttrekken aan het kille bestaan van alledag en zoeken daarom hun heil in mystiek. Gothic kent vele facetten. De ene goth leest graag de griezelverhalen van Edgar Allan Poe, de andere is creatief met kleding. Sommigen verdiepen zich in wicca, anderen dwalen rond over kerkhoven. De ene goth luistert thuis naar neo-folk, de andere danst in clubs op darkambient.

Goten
De term gothic verwijst naar de Goten, een Germaans volk uit Zuid-Zweden (denk aan Göteborg) dat zich tijdens de volksverhuizing over heel Europa verspreidde. In 410 belegerden de Goten zelfs Rome. Het eens zo machtige Romeinse Rijk ging ten onder aan dit Germaanse geweld, waarmee er een einde kwam aan wat we nu de Klassieke Oudheid noemen.
In de vijftiende eeuw ontstond er in Italië een beweging die de kunst van de Oudheid wilde doen herleven, de Renaissance. De Italianen vonden alles uit de tussenliggende eeuwen (denigrerend de Middeleeuwen genoemd) lelijk en barbaars en noemden het gotiek, als sneer naar de Goten die het Romeinse Rijk om zeep hadden geholpen.
Dat beeld van de Middeleeuwen veranderde aan het begin van de negentiende eeuw. Na een periode waarin wetenschap, verstand en vorm centraal stonden (de Verlichting), volgde een tijd waarin gevoel, fantasie en spiritualisme belangrijker waren (de Romantiek). De Romantici stelden eerbied voor het verleden tegenover de drang naar vooruitgang. Ze probeerden te ontsnappen aan de realiteit door een vlucht in het duistere en het occulte en grepen terug naar de Middeleeuwen en de gotiek. Typische vertegenwoordigers van de Romantiek zijn dichters als Byron, Shelley en Baudelaire. Hun werk is doorspekt met melancholie en mystiek en het wordt dan ook veel door goths gelezen. Uit deze periode stamt nog een ander genre dat onder goths erg populair is: griezelverhalen (in het Engels gothic novels). Mary Shelley schreef Frankenstein al in 1818 en in 1840 publiceerde Edgar Allan Poe zijn Tales of the Grotesque and the Arabesque.

Punk met hersens
De subcultuur die we nu gothic noemen ontstond eind jaren zeventig in Groot-Brittannië. In 1978 viel de oorspronkelijke punkbeweging uiteen. De nihilistische hardcore punks zochten steeds meer de confrontatie met de maatschappij.
De new wavers keerden zich af van die agressie en probeerden juist te ontsnappen aan de grimmige werkelijkheid van Margareth Thatchers Groot-Brittannië. Ze waren meer naar binnen gekeerd. Gothic wordt ook wel `punk met hersens en goede manieren` genoemd. Uit deze beweging, waaruit ook de New Romantics (Spandau Ballet, Steve Strange) voortkwamen, is gothic geboren. De term gothic werd voor het eerst gebruikt door de manager van Joy Division, die de angstaanjagend sombere muziek van de groep omschreef als `gotisch, vergeleken met de rest van de hedendaagse muziek`. In 1981 opende de Londense club The Bat Cave (De Vleermuizengrot) haar deuren, waar veel gothic bands optraden. De bekendste namen uit die begintijd zijn Bauhaus, Siouxie and the Banshees, The Damned, Dead Can Dance, The Sisters of Mercy, The Cult en The Cure (die in later jaren wat vrolijkere muziek ging maken, maar in 1982 de lp Pornography nog doodleuk opende met de mededeling `It doesn`t matter if we all die...`).
Halverwege de jaren tachtig bereikte deze gothic wave haar hoogtepunt. De gothicbands bereikten de grote podia (op het programma van Pinkpop 1986 stonden The Cult én The Cure) en verspreidden de boodschap. Eind jaren tachtig sloeg gothic over naar de Verenigde Staten en ontstond er een tweede generatie goths.

Dood en romantiek
Het is lastig om een definitie te geven van gothic. Er is een breed scala van min of meer samenhangende onderwerpen waaruit een goth put om zijn eigen invulling te geven aan gothic. Goths zijn dan ook erg individualistisch en op zichzelf gericht. Ze willen zich stuk voor stuk onderscheiden van elkaar en van de rest en worden vaak voor snobistisch en elitair versleten. Enkele steekwoorden.

Romantiek: Net als de Romantici uit de negentiende eeuw vinden goths emotie en fantasie erg belangrijk. Ze zijn niet zo aards aangelegd en dromen graag weg uit de werkelijkheid.
Dood: Goths hebben iets met de dood maar de dood is geen obsessie. Goths denken na over het leven en beseffen de vergankelijkheid ervan. Maar dat betekent niet dat goths angstig, labiel en levensmoe zijn. Ze zijn melancholisch maar niet per definitie depressief. De dood heeft ook wel iets tragiromantisch. (Voor de liefhebbers bestaat er een website met foto`s van al dan niet in verregaande staat van verval verkerende kerkhoven in heel West-Europa.)
Gotiek: De architectuur uit de Middeleeuwen en dan met name de enorme kathedralen, zoals die in Reims en Chartres, met hoge ramen, spitsbogen en waterspuwers. Nog mooier zijn vervallen gotische bouwwerken, die spookachtig oprijzen uit de ochtenddauw.

Religie: De meeste goths zijn niet gelovig. Ze zijn wel in religie geïnteresseerd maar dan vooral in de spirituele en rituele kant ervan. In de Middeleeuwen speelde religie een belangrijke rol en daarom zit gothic vol religieuze verwijzingen. Overigens put gothic wat symboliek betreft niet alleen uit het christendom. Ook geloven veel goths in reïncarnatie.

Satanisme: Slechts een kleine groep goths is satanist en aanbidt de duivel of voelt zich daar aan gerelateerd.

Wicca: Een natuurreligie, ook bekend onder de naam Moderne of Hedendaagse Hekserij. Het is een stroming binnen het Nieuwe Heidendom (neo-paganisme), een beweging die voor-christelijke leefwijzen en religies weer onder het volk wil brengen. In de ogen van wicca-aanhangers is alles, zowel het materiële als het immateriële, een uitdrukking van het goddelijke. In tegenstelling tot christenen geloven wicca`s niet in één god maar in een God én een Godin. In wicca staat niet de mens centraal maar het grotere geheel. Wicca kent geen profeten en dergelijke, wicca is puur een ervaringsreligie. Mystiek speelt daarin een belangrijke rol. En, om misverstanden te voorkomen, moderne heksen zijn géén satansaanbidsters en wicca heeft met satanisme niets van doen. De wicca`s volgen slechts één leefregel, de Rede: `Doe wat je wilt, mits het niemand schaadt`.

Vampirisme en horror: Goths griezelen graag en hebben qua uiterlijk soms ook wel wat weg van vampieren. Maar ze vergrijpen zich niet aan jonge maagden en (daar is `ie dan!) goths drinken géén bloed. Net als ieder ander weldenkend mens vinden ze dat gewoon smerig.

Wordt vervolgd